۱۳۹۴ مهر ۲۹, چهارشنبه

تمجید-تحقیر

زبان انگلیسی ظرافت هایی دارد که در فارسی یافت نمی شود. دلیل پیچیدگی هر زبان پیچیدگی فرهنگ مردمان آن است: تنوع مفاهیم، عواطف، احساسات، اشیا.... ظرافت انگلیسی هم به ظرافت فرهنگی انگلیسی ها برمی گردد.
یکی از کلمات انگلیسی که من معادل فارسی برای آن نیافته ام condescending است. یعنی درباره کسی صحبت کردن طوری که در ظاهر او را توصیف و تمجید میکنی ولی در حقیقت (بدون اینکه خودت به خوبی آگاه باشی) او را تحقیر کرده و کوچک می شماری. کلمه دیگری که تقریبا عین معنا را می رساند patronizing است. در فارسی کلمه ای که بتواند این ظرافت را به خوبی انتقال بدهد وجود ندارد--یا حداقل من نیافته ام.
غرض از این مقدمه این بود که تقریباَ اکثر گزارشهای human interest (این هم عبارت دیگری که از اصطلاحات خاص خبرنگاری است و ما معادل فارسی آن را نداریم. معنایش می شود گزارشات غیرسیاسی، غیرجنایی، غیرغم انگیز، عمدتاَ شادکننده درباره دستاوردهای یک فرد یا جمی از افراد) تلویزیون فارسی بی بی سی درباره افغانستان لحن condescending دارد. کلماتی که در این گزارشات زیاد استفاده می شوند «برای اولین بار» و «زنان افغان» و «جوانان افغان» و دوباره «برای اولین بار»... هستند.
در چنین گزارشها، مثلاَ یک زن افغان اگر پراشوت بازی کرد آن قدر یک حادثه بزرگی است مانند اینکه یک اسپ پرواز کند یا یک گاو گپ بزند یا یک طفل طیاره را به هوا کند. از این گزارشات چنین برداشت می شود که افغانها ذاتاَ مردمانی عقب مانده ذهنی هستند و کوچکترین کاری که، در دیگر نقاط دنیا شاید عادی باشد، انجام بدهند باید از خوشحالی به هوا جهید و درباره اش گزارش ساخت و هیاهو کرد. در ظاهر لحن این گزارشات مثبت و تمجیدآمیز است، ولی در حقیقت ریتوریک کلام این گزارشها مردم افغانستان را خرد کرده و تمسخر میکند.
درد اینجاست که تمام این گزارشها را خود کارمندان افغان بی بی سی می سازند. آدمهایی با نامهای شاعرانه ای چون خموش و بهار و جویا و وداع و تنها و ساقی و مجنون و لیلا و رها و دلبر. نمی گویم اینها از طرف بی بی سی ماموریت یافته اند تا مردم افغانستان را تحقیر کنند، بلکه اینها حتی از کاری که میکنند خبر ندارند و چه بسا فکر میکنند با تهیه چنین گزارشاتی مردم افغانستان را متمدن و فرهنگی و مدرن جلوه می دهند.
می شود در این باره این موضوعات گزارش تهیه کرد بدون اینکه ناخودآگاه به دام بیان condescending افتاد. مهارتی که این خبرنگاران از آن بهره ای ندارند.
از این نوع گزارشات سالهاست که در بی بی سی فارسی می بینم و گاه آنقدر برایم زجرآورند که تحمل تماشای گزارش را تا آخر ندارم. مشت نمونه خروار گزارش آقای کاوون خموش را درباره پراشوت بازان کابل تماشا کنید. سایت بی بی سی پر از چنین گزارشهایی است.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر