۱۳۹۴ مرداد ۳, شنبه

تشناب و کاپیتالیزم





این روزها رسانه های اجتماعی افغانستان پر است از عکسهای پیرمردی که روز روشن کنار سرک در کابل می شاشد و مرد جوانی که در وسط چوک پشتونستان میخواهد رگ بزند ولی با مخالفت قهرمانانه یک زن مواجه می شود. این عکسها، همه را به داد و فغان آورده که چرا دولت برای ما در کابل تشناب نمی سازد. قرن 21 شده و ما هنوز در کنار سرک باید رفع حاجت کنیم.

خواستم دراین باره یکی دو نکته را روشن کنم.

کانادا یکی از پیشرفته ترین کشورهای دنیاست، ولی در شهرهای آن تشناب دولتی وجود ندارد. چون این منطق بازار و کاپیتالیزم است که شرکتها را مجبور کرده برای کسب نام نیک و رضایت عامه به مردم عام اجازه بدهند تا از تشنابهای شان استفاده کنند. در سراسر کانادا و آمریکا، در هر رستورانت و کافی شاپ و تانک تیل و مارکت، تشنابهای عمومی وجود دارند که از طرف صاحبان "بزنس" مراقبت می شوند و دروازه شان به روی عموم باز است. سال گذشته در ونیز، ایتالیا، برای اولین بار با تنشناب های دولتی آشنا شدم که باید پول میدادی تا استفاده می کردی. ونیز شهری است کوچک و قرون وسطایی که سال 30 میلیون توریست به آنجا می روند. اگر قرار باشد بزنس های کوچک تشنابهای شان را به روی عموم باز کنند، در کار و بارشان اخلال ایجاد می شود و به همین دلیل قابل درک است که دولت تشنابهای پولی در نقاظ مختلف شهر ساخته است (حتی در ونیز کافی شاپ ها، میخانه ها و رستورانتها تشناب عمومی دارند و مشتریان شان و گاهی عامه مردم میتوانند از آنها استفاده کنند.)   

هم در کانادا و هم در آمریکا قانونی وجود دارد  که کارفرمایان را مجبور میکند برای کارگران شان تشناب های مطابق به استندردهای صحی و ساختمانی بسازند. در آمریکا البته در همه ایالات قانونی وجود ندارد که بزنس ها را مجبور کند برای مردم عام اجازه استفاده از تشنابهای شان را بدهند (فقط قانونی وجود دارد که همه بزنس ها را مکلف میکند تا به افراد معلول اجازه استفاده از تشنابهای شان را بدهند و تشنابها باید طوری ساخته شود که معلولین به راحتی از آنها استفاده کرده بتوانند.)

خود صاحبان بزنس به مردم اجازه میدهند تا از تشنابهای شان استفاده کنند، چون این خود نوعی خدمات مشتریان است و به "برند" یک شرکت کمک میکند تا محبوبیت عامه کسب کند. در مارکت ها (که اینجا "مال" میگویند) معمولاً در هر منزل یک تشناب است که بخش زنانه و مردانه دارد و هر بخش مجهز به چندین اتاقک تشناب، مایع دستشویی، کاغذ تشناب و دستمال کاغذی است و همه این امکانات از طرف خود مارکت ارایه می شود. افرادی هم موظف هستند که 24 ساعت وظیفه نظافت و حفظ تسهیلات تشناب را به عهده دارند.

دولت، مانند شرکتها، فقط در ساختمانها و اماکنی که ملکیت آن را به عهده دارد (وزارت خانه ها و پارکها) به مردم عام  
اجازه میدهند تا از تشنابهای شان استفاده کنند. بقیه تشنابها از سوی کاپیتالیزم در دسترس مردم قرار می گیرد: یک نوع خدمت عامه که در حقیقت نوعی سرمایه گذاری برای سوددهی بیشتر است.

در کابل چه باید کرد؟

باید قانون ساختمان ("بلدینگ کود")  و قانون کار در کابل همه شرکت ها و ادارات دولتی را مجبور کند که تشنابهای مجهز برای کارمندان شان در هر منزل یک ساختمان بسازند. سپس، شرکتها برای جلب مشتری یک نوع رقابتی بین شان ایجاد خواهد شد و خود دروازه تشنابها را  بروی عموم باز خواهند کرد. مساله ساده است اگر من برای خرید لباس عید قرار است به "فروشگاه بزرگ افغان" بروم حداقل 2 ساعت وقتم را  آنجا خواهم گذراند. در این دو ساعت من نیاز دارم که یک بار تشناب بروم. اگر از پیش بدانم که در آن فروشگاه 4 منزله تشناب وجود ندارد، به فروشگاه دیگری خواهم رفت که تشناب دارد.   

مساجد نیز باید از سوی دولت موظف شوند که دروازه تشنابهای شان  را به روی عموم باز نگهدارند و در عوض شهرداری به صورت مجانی فاضلاب آنها را تخلیه کند.

خلاصه گپ اینکه، نبود تشناب (و در کل خدمات مشتریان) در اماکن تجاری کابل نشان میدهد که روح کاپیتالیزم در این شهر وجود ندارد—فقط شبحی از آن بر فراز کابل حس میشود. با اینکه طی سالهای گذشته ساختمانهای دراز و بل بلی زیاد ساخته ایم، ولی تجار ما همچنان ذهینیت یک حاجی بازاری را دارند و از منطق رقابت و تجارت به خوبی آگاه نیستند.   

ویران شود این شهر که  شاش خانه ندارد. 

۱ نظر:

  1. علی جان، مارکت‌هایی مثل گلبهار سنتر و .... در هر منزل یک تشناب دارند. حتی مارکت کوچک و یک منزله جمهوریت هم تشناب داشت. مساله این‌جاست که مردم به این تشناب‌ها نمی‌روند. و دیگر این‌که این تشناب‌ها از نظر بهداشت واقعا وحشتناک هستند. البته بازهم همان مساله است که تو گفتی. اگر حس رقابت بود، تشناب‌ها باید پاکیزه می‌بودند. که نیست متاسفانه.

    پاسخحذف