۱۳۸۸ مرداد ۴, یکشنبه

سال قصه هاي پيچيده


مروري بر چهارمين جشنواره بين المللي
فلمهاي كوتاه و مستند كابل ( 18 تا 23 جولاي 2009)
سال قصه هاي پيچيده

فستيوال كابل، امسال جايزه ي بهترين فلم كوتاه را به «تشناب» (علي حسين حسيني، 2009) داد؛ يك فلم كوتاه هفت دقيقه يي از يك كارگردان جوان و گمنام، كه بسياري ها تا شب پنجشنبه كه او براي گرفتن جايزه اش روي صحنه ظاهر شد، نه نامش را شنيده بودند و نه قيافه اش را ديده بودند. فستيوال امسال فستيوال جوانان جسور و قصه هاي پيچيده و قوي بود. فلمهاي متفاوت اين جوانان مي تواند عنوان غيرقابل افتخار «سينماي افغانستان» را از نو تعريف كند و بر پرده ي خاموش سينماي كشور نور فراموش شده ي هنر هفتم را بتاباند. بدون شك ميدان دادن به جواناني كه قصه هاي تازه يي براي گفتن دارند خود نشانه ي خوبي است، اما اين آن چيزي نيست كه همه از آن خوش باشند.

ريتم تند، فضاي گروتسك، شخصيتهاي هيستريك، تدوين پيچيده، كمره ي بي قرار، روايت غيرخطي، نبود ديالوگ، نبود شعار سياسي و درس اخلاق (دو عنصر هميشه حاضر فلمهاي افغاني) فلم كوتاه «تشناب» را از ديگر رقبايش متمايز مي سازد. انتخاب اين فلم از سوي جشنواره دو نكته را به ما گوش زد مي كند: اول اينكه زمان فلمهاي گذشته به سر آمده است و دوم اينكه فلمهاي متفاوت نه تنها مخاطب عام دارد بلكه براي مردان سنتي سينماي افغانستان نيز قابل تحمل است. اين به خودي خود نشانه ي تغييري است كه سالهاست انتظار آن را داشتيم. مردم افغانستان از قصه هاي باليوودي و بي مزه درباره ي خانهاي ظالم، معلمين خيرخواه، زنان بدبخت، ملاهاي پير، قاچاقبران مسلح و پوليسهاي باادب خسته شده اند و نمي خواهند بيش از اين به تماشاي فلمهايي بنشينند كه چيزي نيستند جز قصه هاي كليشه يي و كودكانه درباره ي آدمهاي كليشه يي و كودكانه توسط كارگردانان كليشه پرست و كودك فكر؛ انسانهاي بي هنري كه به درد هر كاري ميخورند مگر ساختن فلم. برگزيده شدن فلمي مانند «تشناب» به معناي شنيده شدن اين نوع قصه است. مردم از قصه هاي ساده لوحانه (نه ساده) به تنگ آمده اند و در پي تماشاي قصه هاي متفاوت، آدمهاي متفاوت و احساسات متفاوت هستند. فاصله گرفتن از ساده لوحي طبيعت روستايي، به معناي نزديك شدن به پيچيده گي زنده گي شهري است.

دو فلم ديگر در فستيوال حضور داشتند كه مدعي گرفتن اين جايزه بودند؛ يكي «فرشته هاي زميني» از سيد جلال حسيني يك جوان گمنام ديگر، و ديگري «من اسپ مي خواهم نه زن!» از همايون پاييز كه نام مشهوري در سينماي افغانستان است و همه با آثار و احوال او آشنايي دارند. فلمنامه ي «من اسپ ميخواهم نه زن!» را محسن مخملباف نوشته است، كسي كه نامش در تيتراژ يك فلم كافي است تا حدس بزني خود فلم چه چيزي خواهد بود؟ داستان فلم يك فانتزي هاليوودي است كه در افغانستان مي گذرد، البته فانتزي خاصي كه در ابتداي آن نقل قولي از شاعر بيمار فرانسوي شارل بودلر را به ما تقديم مي كند و در اواسط آن تابلوي نقاشي گويا را به ما نشان ميدهد. محسن مخملباف ثابت كرده است كه مي تواند يك نويسنده ي خلاق رمانهاي علمي-تخيلي و فانتزي باشد به خصوص اگر حوادث آنها در افغانستان بگذرد!

«فرشته هاي زميني» اما قصه ي ساده يي است كه سعي شده است پيچيده گفته شود. فلم درباره ي پسركي است كه كفش ندارد و روزي مجبور ميشود از يك مرد كفش دوز، يك جفت كفش كودكانه را بربايد، كاري كه باعث مي شود مرد پسر خودش را به خاطر آن سرزنش كند، تا اينكه... فلم «فرشته هاي زميني» همانطور كه از عنوان احساساتي آن برمي آيد، قصه ي متفاوتي ندارد و در پايان فلم متوجه مي شويم كه آنچه فلمساز مي خواسته است بگويد يك درس اخلاقي براي كودكان است، آنهم كودكان عقب مانده ي ذهني (چون آن درس را چندين بار از زبان چندين شخصيت تكرار و تاكيد مي كند): «دزدي كار خوبي نيست!» آنچه كه در اين فلم قابل تحسين است فلمبرداري عالي مرتضي شاهد و تلاش جلال حسيني كارگردان فلم براي شيوه ي قصه گويي اش است كه مانند فلم «تشناب» حوادث به شكل غيرخطي و غيركرونولوژيكال روايت مي شود، چيزي شبيه فلمهاي كويينتين تارانتينو و فلم تحسين شده ي «بابل» (2007). از سوي ديگر تصاوير، شخصيت ها، موتيفها و احساسات در اين فلم، بيش از حد شبيه فلمهاي كودك-در-آرزوي-كفش ايراني است كه چندي است چنين فلمهايي حتا در ايران هم كهنه و كليشه يي شده اند.

كشف بزرگ اين دوره از فستيوال كابل، گروپ «جامپ كت» بود. علي حسين حسيني كارگردان فلم «تشناب»، جميل جاله برنده ي عنوان بهترين كارگردان فلم كوتاه به خاطر «اتاق قفل شده»، غفار ملك نژاد برنده ي بهترين آهنگساز متن فلم به خاطر «فرشته هاي زميني» در كنار جلال و جليل حسيني برادراني كه هر دو در اين جشنواره با فلمهايشان حضور داشتند همگي از گروپ تازه كشف شده ي «جامپ كت» هستند. از ميان 27 فلم افغاني حاضر در جشنواره، 7 فلم از اعضاي اين گروپ بود كه به نظر مي رسد براي اولين سال فعاليت شان موفقيت بزرگي است. بدون شك بايد منتظر فلمهاي بهتري در آينده از اين جوانان بود.

غفار ملك نژاد، محصل موسيقي در دانشگاه كابل و يك پيانيست مستعد براي فلم هاي «فرشته هاي زميني» و «بي راهه» (جليل حسيني) آهنگ ساخته است. نام او را به خصوص بايد به خاطر سپرد.

در بخش فلمهاي مستند نيز سه رقيب سرسخت در فستيوال وجود داشت: «بلبل» (رضا حسيني يمك)، «زني در صحرا مي خواند...» (الكا سادات) و «خشت و خيال» (صديقه رضايي) كه در نهايت رخش مرمرين بهترين فلم مستند به فلم خانم رضايي تعلق گرفت و عنوان بهترين كارگردان به خانم سادات و آقاي يمك با فلم فوق العاده اش فقط توانست جايزه ي بهترين صدابرداري را بگيرد.

در قسمت فلمهاي خارجي هم ما شاهد فلمهاي خوبي بوديم، كه بهترين آنها مهمترين جايزه ي بين المللي فستيوال را نصيب شد: فلم «طوفان سنجاقك» از شهرام مكري كه بدون شك يكي از بهترين فلم نمايش داده شده در فستيوال بود. اين فلم نمونه ي اعلاي يك «فلم كوتاه» به معناي واقعي كمله است: موجز، مرموز، سريع، داراي داستان لحظه يي و پر از اتفاقات غافلگير كننده.

چهارمين فستيوال بين المللي فلمهاي كوتاه و مستند كابل يكي از پرثمرترين دوره هاي اين فستيوال بود، هرچند كه نمي شود از نحوه ي برگزاري آن زياد تمجيد كرد. اين فستيوال به ما فلمهايي را نشان داد كه تا حد زيادي ما را به سينماي مستند و فلم كوتاه در افغانستان اميدوار ساخت.

***
سايت رسمي فستيوال كابل

۹ نظر:

  1. مبارک مبارک.
    برای سید حسین خیلی خوشحالم. چون فیلمش را به من پارسال نشان داد و فیلم بسیاری خوب و مستقلی است.

    بر و بچه های " جامپ کات" هم که امید سینمای مستقل افغانستان هستند.
    من که از ترس کشته شدن " سهیلا" نتونستم فیلم را بفرستم فستیوال.
    امیدوارم سال دیگه بفرستم.

    زنده باشی

    پاسخحذف
  2. سلام
    آنچه در مورد آقای مخملباف فرموده اید ،رندانه بود.یک توصیف موءجز و طنزآلود.

    پاسخحذف
  3. هزاره نژاد پرست خیلی خر استی من هزاره ها را دوست دارم ولی شما کثافت ها همه نشنلیست هستید دختر هزاره ها خوب اند اما مرد هزاره همه خر

    پاسخحذف
  4. هزاره نژاد پرست خیلی خر استی من هزاره ها را دوست دارم ولی شما کثافت ها همه نشنلیست هستید دختر هزاره ها خوب اند اما مرد هزاره همه خر

    پاسخحذف
  5. fuck you mather fucker pussy boy sun of the bech

    پاسخحذف
  6. آقای ناشناسِ محترم!

    وبلاگ و وبسایت های بسیاری هستند مناسب فحش و ناسزا گویی و آدم های زیادی هم آنجاست که به زبان شما صحبت می کنند می توانید در آنجا هرچه دلتان خواست بگویید. مگر با این نوع فکر و نظر ما را مشمییز نکنید. آخر ما چه گناهی کرده ایم که نظرات تهوع آور چون شما را در این جا که هیچ مناسب آن نیست بخوانیم.

    تشکر

    پاسخحذف
  7. hay mother fucker it is non of your business understand?

    پاسخحذف
  8. hay mother fucker it is non of your business understand?

    پاسخحذف
  9. سلام اقای ناشناس
    می خواهید چه را ثابت کنید
    که مثلا قادر هستید به زبان انگلیسی هم تکلم کنید
    واقعا برایتان تاسف میخورم
    این کپیتالیستی شما و پشتونیزم این مملکت هست که هزاره ها را وامیدارد که کمی هم به فکر خود باشند اگر ما به فکر خود نباشیم ایا شما خواهید بود ؟
    حالا وقت ان رسیده که تمام مردم هزاره دست به دست یکدیگر بدهند و یکدیگر را رشد بدهند به کوری چشم دشمن

    پاسخحذف